Waarom deze ontmoeting?
Als Directrice-generaal van het Verbond van Belgische Ondernemingen en als vrouw heeft mevrouw De Jonghe oog voor ieders plaats op de arbeidsmarkt.
De vragen die door het Vrouwenforum aan de orde worden gesteld, raken haar.
Monica de Jonghe is Bestuurder-Directeur-generaal VBO
Is de publieke erkenning van professionele inzet vandaag coherent?
De logica van publieke erkenning is vandaag de dag wat ingewikkeld.
Er is momenteel minder reactie vanuit de verschillende sectoren.
Hoewel erkenning op zich belangrijk blijft, moet de manier waarop het Instituut deze momenteel promoot mogelijk worden herzien.
Maar dit is het werk dat al een tijdje gaande is en binnenkort zijn vruchten zal afwerpen.
We moeten bepaalde beroepen die mogelijk lijden onder bepaalde vooroordelen erkennen en waarderen om nieuwe werknemers aan te trekken.
Zijn er specifieke uitdagingen voor vrouwen op de arbeidsmarkt?
Het moet erkend worden dat gelijkheid op de werkvloer nog geen vanzelfsprekendheid is en dat onze maatschappij zich er nog niet aan heeft aangepast.
Zeker, er zijn veel veranderingen geweest, er is veel strijd geleverd, maar er is nog een lange weg te gaan.
Neem bijvoorbeeld de zorgverloven zoals tijdskrediet, ouderschapsverlof en medische bijstand. Deze systemen werden speciaal voor vrouwen ontwikkeld om ze naar de arbeidsmarkt toe te leiden maar tegelijk een oplossing te bieden voor een betere combinatie werk en privé. Van bij de creatie ervan kwamen mannen niet in het vizier. Dat heeft dan ook tot gevolg gehad dat de periodes van opvoeding en zorg nog steeds voornamelijk op de schouders van vrouwen terecht komen.
We moeten toe naar een genderneutraal systeem van onze verlofstelsels en mannen aanmoedigen om zorgtaken op zich te nemen. Zonder deze neutraliteit is het niet bevorderlijk voor de carrière van vrouwen. Het wordt de norm en het is moeilijk om je daaraan te onttrekken.
In een gezin waar ouders evenveel verlof opnemen, ontstaat een heel andere dynamiek. Hopelijk wordt dit het nieuwe normaal.
In onder meer de welzijnssector, maar ook in tal van bedrijven in de privésector wordt meer en meer het verlof voor alle werknemers, inclusief mannen, bevorderd. Dit is ook een pluspunt voor de reputatie van een bedrijf, zowel wat betreft de betrokkenheid als het behoud van werknemers. We moeten dit als een positieve evolutie zien.
Is er, in de nieuwe overheidsmaatregelen, een impact te vrezen voor vrouwen?
Er zijn veel maatregelen:
- Maatregelen tegen werkloosheid die ervoor moeten zorgen dat mensen weer aan het werk gaan en niet in de volledige inactiviteit terechtkomen en zelfs niet meer geactiveerd worden. Werk geeft zin aan het leven, en daarom is het zo belangrijk dat iedereen aan het werk geraakt zowel voor zichzelf (voor persoonlijke ontwikkeling en zelfs geestelijke gezondheid) als ten behoeve van de arbeidsmarkt. Dit geldt voor iedereen op arbeidsleeftijd.
- Maatregelen met betrekking tot langdurige zieken. Ook hier is het belangrijk dat er ingezet wordt op de terugkeer naar werk en het niet langer het credo is van “ziek is ziek” en dus vooral niets doen. Als deze situaties aanhouden, schiet onze samenleving tekort. Dit raakt ook iedereen.
- Flexibiliteit wordt misschien negatief ervaren, maar is noodzakelijk voor het concurrentievermogen van onze bedrijven. Neem de e-commercesector die zich aan onze grenzen heeft ontwikkeld: we zijn banen verloren door een gebrek aan flexibiliteit.
We moeten kunnen zeggen dat werk belangrijk en aantrekkelijk is voor iedereen en onze sociale zekerheid betaalbaar houdt.
Het leidt tot een leven vol creativiteit en interactie, waarvan de waarde soms wordt onderschat.
Meer en meer vrouwen zijn hoogopgeleid, maar het valt wel op dat in de zogenaamde STEM-richtingen nog steeds te weinig vrouwen afstuderen, wat nochtans meer een meer noodzakelijk wordt voor de uitdagingen in onze maatschappij. Technologische beroepen hebben handen te kort en in meerdere industriële sectoren en de bouwsector zijn vrouwen nog steeds in de minderheid.
En laten we defensie ook niet vergeten, zeker gelet op de geopolitieke context, met toenemende onzekerheid.
De mentaliteit moet evolueren zonder gendervooroordelen.
Wat betreft het einde van carrières is er onder de sociale partners in de Nationale Arbeidsraad een overeenkomst bereikt specifiek voor vrouwen die – destijds – geen toegang hadden tot de zorgverloven en geen andere opties hadden dan deeltijds te werken. Het optrekken van de loopbaanvoorwaarden voor tijdskrediet conform het regeerakkoord wordt voor hen voordeliger ingevuld. De regering heeft dit voorstel uitgevoerd.
Dit om te voorkomen dat deze groep van vrouwen worden benadeeld.
Laten we echter niet ontkennen dat deze maatregelen sommige vrouwen zullen treffen, maar hervorming is onvermijdelijk.
We moeten de mentaliteit veranderen en vrouwen aanmoedigen om te begrijpen dat bepaalde keuzes (bv enkel deeltijds aan de slag te gaan) negatieve gevolgen kunnen hebben. Maar de overheid heeft hier ook een rol in te spelen door veel meer te investeren in betaalbare kinderopvang, opdat werkende ouders beide kunnen kiezen voor een voltijdse loopbaan.
Hoe zit het met geweld en intimidatie op de werkvloer?
België had al een aanzienlijke hoeveelheid wetgeving over dit onderwerp.
Het lijkt niet nodig om verdere maatregelen toe te voegen.
Bedrijven hebben al veel verplichtingen die leiden tot een alsmaar grotere juridisering van de arbeidsrelaties.
Bedrijven moeten voor elke HR-beslissing dossiers samenstellen om in staat te zijn om aan te tonen dat de genomen beslissingen niet discriminatoir zijn of ingegeven door de zogenaamde represaille maatregelen. Immers, meer en meer wordt de bewijslast omgekeerd en draagt de werkgever de volledige bewijslast, wat op het vlak van adminstratieve lasten alsmaar moeilijker wordt.
Uiteindelijk ondermijnt dit het vertrouwen, de goede relaties op de werkvloer en zelfs het gezond verstand.
Er moet een nieuw evenwicht worden gevonden.
Is de actie van het Vrouwenforum dus nuttig?
Ik onderschrijf volledig de doelstellingen van het Vrouwenforum, om vrouwen meer in de picture te zetten, gelet op hun cruciale rol op de arbeidsmarkt. Zelf ben ik lid van de Raad van Bestuur van “Women on Board” die tot doel heeft om de vertegenwoordiging van vrouwen in bestuurskamers te vergroten. Dit doet de organisatie onder meer door een pool van 312 gekwalificeerde vrouwelijke bestuurdersprofielen aan te bieden aan bedrijven, zowel voor de privé als non-profitsector
Het Vrouwenforum speelt ook een belangrijke rol naar inhoud toe, wat niet wegneemt dat elke organisatie zich in vraag moet blijven stellen en mee moet evolueren met de tijd, waarmee het Forum volop bezig is.
We moeten onszelf blijven afvragen: "Wat kan echt interessant zijn om vrouwen meer visibililteit te geven op onze arbeidsmarkt en hun sterke punten meer te benadrukken?"
Maar we moeten vrouwen ook helpen om veel meer in zichzelf en hun kracht te geloven en hen aanmoedigen om elke kans om hogerop te geraken te grijpen.
